1 September 2002

Veertiende Sondag in Koninkrykstyd

LITURGIESE VOORSTEL

Gebruik hierdie voorstel saam met die basisliturgie vir Koninkrykstyd.

GOD VERGADER ONS VOOR HOM

Kindertyd

Help die kinders om te verstaan dat ons lewe ’n antwoord is op wat God reeds vir ons gegee het. Ons moet onsself

as offers gee, omdat Jesus Homself gegee het vir ons verlossing.

Die doop, indien dit bedien word, kan baie help om ons kinders dit te laat verstaan. Daarom kan kindertyd rondom

die doop geskied.

Juis die ontferming van God is die rede waarom ons ons as offers aan Hom gee.

’n Algemene misverstand is egter dat ’n lewe as offer net vreugde en vrede inhou. Gesels kortliks oor Jeremia se

teleurgestelde verwagtings, nie omdat God nie sy beloftes gehou het nie, maar omdat Jeremia verkeerde

verwagtings gehad het.

Laat die ouers en kinders ’n beurtsang sing: "Doen slegs u wil, Heer …"

Tema

Om te leef tussen die brose almag van God en die skrikbewind van die werklikheid.

Teks

Die teksgegewens is grotendeels in die preekvoorstel verwerk. Hierdie perikoop lewer geen ingewikkelde vrae op

oor eenheid en vloei nie. Tussen hoofstukke 11 en 20 vind ’n mens vyf gedigte in die Jeremiaboek. Die digterlike

aard van die klaaglied neem die vorm van ander soortgelyke klaagliedere aan. Die verrassing lê in die inhoud. Die

opstandigheid is kenmerkend van die klaagliedere en die prediker moenie meer daaraan toedig nie.

Vers 19 mag klink soos ’n gewone bekeringsoproep, maar dit gaan eintlik om die herstel tot die amp. Om voor God

te kan staan soos een van God se diensknegte. ’n Mens kan dit alleen doen wanneer jy kan onderskei tussen dít

wat eg is en dít wat waardeloos is. Walter Zimmerli beskou hierdie teks daarom eintlik as ’n woord van hoop. Die

prediker kan gerus daarby aansluit en nie net op die aanvegting, die swaarkry en die depressie fokus nie. Ek kies

Konteks

Christene voel soms vasgekeer tussen hulle geloof en die sekularisende werk- en leefomgewing waarin hulle hulle

bevind. Die dringendheid wat hulle voel oor wat God te sê het vir die land en sy mense word verdoof deur ’n

samelewing wat die erns van sake nie besef nie en ’n sekere "lightness of being" nastreef. Wanneer daar oor die

sake van belang gepraat word, ervaar Christene negatiewe verhoudings en houdings. Talle Christene en predikante

leef in voortdurende spanning juis omdat hulle in die spanningsveld tussen God se Woord en die vele woorde van

die samelewing staan. Die mense wat dit die swaarste het, is dié Christene wat met hulle eie mense wil praat oor

hulle ligsinnige benadering tot die lewensnoodsaaklike vraagstukke van ons tyd. Die manier waarop ons samelewing

oor vigs, armoede en moraliteit praat, is goeie voorbeelde waarna die prediker kan verwys. ’n Mens begin

PREEKSTUDIE - JEREMIA 15:15-21

dan soms self wonder of God werklik prakties is, of God tot ons tyd spreek. Soms raak mense gefrustreerd oor hulle

Christelike roeping en verloor die soet smaak van die evangelie. Hierdie teks is vir sulke moeë Christene. Die teks

nooi hulle uit om weer te proe aan die Woord van God asof hulle dit vir die eerste keer smaak.

Calvyn verbind hierdie teks met die nagmaal en sê dat dit gaan om "eet" en nie net om "smaak" nie. Die Woord is

voeding vir die mistroostige. In hierdie teksgedeelte sien hy ook die streep getrek tussen predikante wat bloot

akteurs van die Woord is en dié wat ware bedienaars van die Woord is. Eersgenoemde streel die oor. Laasgenoemde

streel die hart, die kerk en die land – met die ware betekenis van die Woord, wat hoop gee, selfs wanneer

dit hard oorkom.

Preekvoorstel

Hierdie teks vorm ’n digterlike eenheid wat vasgevang staan tussen die gereformeerde omhelsing van God se

soewereiniteit en die pynlike onbarmhartigheid van die kinders van dieselfde God. Aan die kern van die stryd lê die

groot vraag van die identiteit van die profeet: Hoe sal die profeet sy of haar identiteit vestig tussen die eise van God

aan die een kant en die eise van die volk aan die ander kant?

Jeremia kies die kant van God. Hy besluit om die Woord van God te vertrou bo die menige eise van sy eie voorvaders,

vaders en ouboete. Maar, dit gaan nie maklik nie. Hierdie De Skrifgedeelte is een van vyf gedigte wat dateer

uit die tyd van die koningskap van Jojakim. Die gedigte vorm individuele klaagliedere. Laasgenoemde was algemeen

bekend in die gebruike in die tempel. Klaagliedere word gewoonlik ingelei deur ’n selfbejammerende monoloog

en soek/vind berusting in God se antwoord en versekering. Dié klaaglied van Jeremia word soms vergelyk met

Die persoonlike karakter van die klaaglied ontstaan uit die wens van die profeet om ook maar net ’n normale lewe

te lei soos waaraan hy in Anatot gewoond was. Hier bevind hy hom enersyds ver van sy mense in stryd met die

koning en die nasionale beleid, en andersyds in spanning met die volk. Jojakim het die wonderlike hervormings wat

Josia bewerkstellig het, laat verval. Hy het ook besluit om sy beleid in lojaliteit aan Egipte te ontwikkel en uit te bou.

Anders as Josia, werk hy ook nie saam met die profete nie. Inteendeel. Hy bedreig en vermoor hulle. Daarteenoor

spoor hy sy eie hofpriesters aan om die regeringspropaganda te verkondig dat alles wel is (14:13).

Rondom hom hoor Jeremia die valse optimisme van die volk wat nie meer goed nadink oor hulle omstandighede

en oor waar hulle met God staan nie. Die onnadenkende gelag en gesing van die volk laat ’n wolk van terneergedruktheid

op hom toesak. Dit word vererger deur die eensaamheid wat hy ervaar. Mense vermy hom. Hy is die

bederwer van hulle pret. Hy is die verraaier van hulle nasionale optimisme. Die profetiese taak om valsheid en

onegtheid te ontmasker sonder aansien van die persoon, vervreem hom van almal wat hy vir sy eie gemoedsrus

nodig het. Terwyl hy werk as vriend van die mense, sien hulle hom al hoe meer as vyand.

Derhalwe nader hy nou tot die enigste gespreksgenoot wat hy oor het – die God wat hom geroep het. Maar hoe kan

hy hom anders tot dié God wend as in die taal van die klaaglied? Dis ’n ander soort lied as dié van die valse

optimisme van die volk. Dis Jeremia se eie klag oor sy eensaamheid (15:17a) waarvoor God self te blameer is

(15:17b) en waaroor hy sy geboortedag vervloek (15:10). Hy sink weg in die hoopverlorenheid en pyn van die

roeping van ’n weerlose profeet. Hy wil by God weet waarom sy pyn so aanhou en sy wonde so ongeneeslik is. Sy

wonde, so kla hy, weier om te genees.

Dan, soos in ander klaagliedere, kom God self aan die woord met ’n streng bekeringsboodskap: As jy terugkeer,

omdraai, sal Ek jou herstel. Dit help nie om al hoe dieper in die donker pessimisme weg te stap nie. Staan voor My.

Om staande te bly, sal jy moet onderskei tussen dít wat waardevol is en dít wat waardeloos is. Dan maak God die

groot woord los: Jy is my segsman! (15:19). Een van die vertalings sê: "As jy voortbring wat edel is … sal jy soos

my mond wees."

Met hierdie skerp woorde van bemoediging herinner God Jeremia aan dít wat hy self vroeër genoem het: die soet

smaak van God se woorde op die lippe van die spreker. Reeds in vers 16 het Jeremia self bely hoe hy die woorde

van God "soet" gevind het. Dit het vreugde en vrolikheid in sy hart gebring. Niks is beter, niks is lekkerder as dit wat

van God uitgaan nie. God se instrumente, God se kinders wat sy Woord spreek, proe die "soet" op hulle lippe en

ervaar die vrolikheid in hulle harte.

Jeremia moes weer leer dat God weet waarmee God besig is. God weet dat God se woorde nie net pyn bring nie,

maar ook soet vreugde in die lewe van God se kinders. God het Jeremia uit die moederskoot geroep en God sal vir

hom sorg. Dan moet hy kan onderskei, op sy lippe kan proe wat edel is en wat waardeloos is.

En dan kom God se woorde van hoop (15:20). Die Here sal Jeremia versterk, hom ’n "onneembare kopermuur"

maak. Sy opponente sal dan ook steeds teen hom wees, maar hulle sal hom nie oorweldig nie.

Bibliografie

London: SCM Press.