25 Augustus 2002

Dertiende Sondag in Koninkrykstyd

LITURGIESE VOORSTEL

Die Here God bevestig dat Hy die Almagtige God is wat Hom oor die mens ontferm en vir die mens verlossing

bewerk. God is in staat om die onmoontlike te doen. Vertrou net op Hom.

GOD VERGADER ONS VOOR HOM

Gebruik die voorgestelde frase met Jesaja 55:1 voor die votum.

Votum

Romeine 11:33-36 kan gebruik word.

"O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is sy oordele, hoe onnaspeurlik sy

weë! Wie ken die bedoeling van die Here? Wie gee Hom raad? Wie bewys Hom ’n guns, sodat Hy verplig is om iets

terug te doen? Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge. Aan Hom behoort die heerlikheid tot in ewigheid!

Amen."

Seëngroet

Soos voorgestel.

Sing

Psalm 100:1-4.

DIENS VAN DIE WOORD

Epiklese

Psalm 138:5-8 baie nuttig gebruik word om ons afhanklikheid van God te erken.

Maak ’n keuse uit een van die voorgestelde liedere.

Skriflesing

Kindertyd

Die volgende verhaal kan vertel word om God se teenwoordigheid in ons lewe te illustreer:

Daar was ’n baie besonderse aap wat koning oor al die diere geword het omdat hy so ver kon spring. Maar die aap

was nie hiermee tevrede nie. Hy wou graag koning oor die hele aarde wees. Hy gaan toe na die Here en vra Hom

of hy koning kan word oor die hele aarde. Die Here sê vir die aap: "Kom staan hier in my hand. As jy uit my hand

kan spring, kan jy koning oor die hele aarde word."

Die aap het hom nie twee keer laat nooi nie en binne ’n oogwink het hy so ver gespring soos hy kan. Toe hy grond

vat, sien hy dat hy aan die einde van die aarde gekom het en dat daar vyf pilare staan. Hy stap toe na die middelste

van die vyf pilare en maak ’n merk daarop om aan te dui hoe ver hy gespring het. Toe draai hy om en binne ’n

oogwink was hy weer waar hy aanvanklik gestaan het.

"Wanneer spring jy dan?" vra die Here hom.

"Ek het klaar gespring tot aan die einde van die aarde. As U my nie wil glo nie, kan U op my rug klim, dan gaan wys

ek U die merk wat ek op een van die pilare aan die einde van die aarde gemaak het."

Toe maak die Here sy hand stadig oop. Aan sy middelvinger wys Hy vir die aap die merk wat hy daar gemaak het.

"Sien jy nou, Aap," sê die Here, "jy was nog altyd in my hand. Selfs toe jy tot aan die einde van die aarde gespring

het, was my hand steeds onder jou, het Ek jou stewig in my hand gehou. Jy kan nooit uit my hand spring nie, want

Ek hou alles, ook vir jou, veilig in my hand."

Maats, ons is mos nie dommer as hierdie aap nie. Ons weet die Here sorg vir ons en Hy hou ons veilig in sy hand.

Prediking

Sang

Gesang 40:4/NSG 43:4.

DIENS VAN DIE TAFEL

Volg die basisvoorstel.

UITSENDING

Gebruik die tweede keuse van die basisliturgie as die inleiding.

Voor Gesang 222:4/NSG 186 kan Gesang 47:1, 3, 5/NSG 42 ook gesing word.

Tema

Ons einde, God se nuwe begin.

Teks

Die val van Jerusalem in 586 vC was meer as net ’n traumatiese ervaring vir Ou Israel. Militêre, ekonomiese en

sosiaal-maatskaplike strukture was daarmee heen. Die ergste was: hulle godsbegrip het aan skerwe gespat. Van

Ou Israel het letterlik niks oorgebly nie.

Nie dat Israel nie gewaarsku is nie.

In die jare voor die optrede van die "eerste" Jesaja, het die profeet Amos (oorlede in 750 vC) al gewaarsku: "Soos

’n skaapwagter twee pootjies of ’n stukkie oor weggryp uit ’n leeu se bek, so sal die Israeliete weggegryp word" (Am

3:12). Hoekom? Omdat Israel net vir homself gelewe het. Gerieflik op "oorgetrekte gemakstoele" (3:12d) het die

Kinders van die Verbond gesit in hulle winterhuise en somerhuise, afgewerk met houtpanele en ivoor. "Bring wyn

dat ons kan drink!" (4:1d), het hulle gesê terwyl die jongklomp op "spogperde" tussen die wingerde en tuine heen

(Am 4) baljaar.

Rykdom en voorspoed moet gepaardgaan met verantwoordelike rentmeesterskap teenoor God en medemens. En

presies hier het die probleem gelê.

Terwyl die vroue "lekker lewe ... soos die (skou)koeie van Basan," word die "swakkes verdruk en die armes

mishandel" (4.1), die reg in die grond in vertrap (5:7b) en omkopery en korrupsie gepleeg (5:12). In kort: dit was ’n

"bose tyd" (5:13).

Nie dat Israel in díe tyd nie godsdienstig was nie. Inteendeel. Israel was baie godsdienstig en konserwatief. Hulle

het nasionale gedenktekens opgerig, volksfeeste bygewoon en godsdienstige rituele streng nagekom.

Juis dít het ’n tydgenoot van "eerste" Jesaja, naamlik die profeet Jeremia (626 vC tot met die val van Jerusalem in

586 vC), geweldig ontstel.

In Jerusalem het die tempel steeds blinkend op Sionsberg gestaan. "Ons is veilig! Dit is die Here se tempel, dit is

die Here se tempel, dit is die Here se tempel!" (Jer 7:4). "Alles is reg! Alles is reg!" en "hulle (skaam) hulle nie eens

nie," sug Jeremia wanneer hy na hierdie verdraaide volksteologie luister (6:14-15).

Ook vir "eerste"Jesaja (751 vC tot ongeveer 711 vC) was hierdie verdraaiing van God se verbond een te veel. God

weier om tot volksgod gedegradeer te word. Volksgodsdiens is afgodediens. Daarom dat "eerste" Jesaja prontuit

PREEKSTUDIE - JESAJA 51:1-6

praat van Israel se "nuttelose offergawes" (Jes 1:13). God haat hulle godsdienstige feeste (1:13-14). "As julle julle

hande in gebed uitstrek, sal Ek my oë vir julle toemaak. Selfs al bid julle hoe baie, sal Ek nie luister nie" (1:15).

Hoekom?

Israel gee nie om vir die veronregtes, die "weeskinders" en "weduwees" (’n kollektiewe uitdrukking vir alle randfigure

in die samelewing) nie. So sterk voel God oor die gelowige se uitreiking na die minderbevoorregte dat Hy selfs sê:

"... julle hande is met bloed bevlek" (Jes 1:15-17) – die bloed van die armes.

Toe die "Groot Val" ’n paar jaar ná die dood van "eerste" Jesaja plaasvind, het Israel dus geen verskoning gehad

nie.

Dit was Israel se verdraaide godsbegrip wat gelei het tot die verwoesting van Jerusalem. Dit was hulle eie skuld dat

die tempel afgebreek en die "heilige voorwerpe" gebuit is, dat die eertydse leiers en rykes in ballingskap weggevoer

is, dat Israel nou god-loos was – saam met die tempel is ook God vernietig.

In hierdie droewe omstandighede tree ’n onbekende profeet na vore. Omdat sy (hulle?) boodskap (Jes 40-55) ook

in die Jesaja-bloemlesing opgeneem is, verwys ons na hierdie profeet (profete?) as Deutero- of "tweede" Jesaja.

Deutero-Jesaja rig ons Skrifgedeelte direk aan die ballinge wat op moedverloor se vlakte sit. Mense met geen

toekomsvisie meer nie. Mense wat nog net hulle liere al huilend aan die wilgerbome kan ophang (Ps 137).

In die vorige bedeling toe hulle die bevoorregtes was, was hulle doof vir die tweede deel van die "ware" profete se

boodskap. Nou, in hulle hooploosheid, kan hulle skynbaar ook nie onthou dat Amos gesê het nie: "Ek sal die lot van

my volk Israel verander" (9:14) wanneer hulle "die reg en die geregtigheid ... (laat) aanrol soos watergolwe" (5:24).

Hulle het skoon vergeet van Jeremia se "Ek is die Here die God van al die mense" (32:27). En wat van "eerste"

Jesaja se "Kom tog ... Al was julle skarlakenrooi van sonde ..."? (1:18). Om nie eens te praat nie van die Seun wat

gebore sou word, wat ons sou bevry en heers "deur reg en geregtigheid, van nou af en vir altyd" (9:1-6).

Deutero-Jesaja verkondig ’n radikale boodskap: God lê nie onder die ruïne van die Sionstempel begrawe nie. Hy

leef! Hy staan gereed om uit barre woestyne ’n nuwe tuin van Eden te skep. In die nuwe Sion sal daar weer "vreugde

en blydskap" wees, "daar sal gedank en gesing word" (Jes 51:3b). Máár, en hiér kom vir Israel die grootste

teologiese kopskuif denkbaar, God gaan die God van ál die volkere wees – selfs die eilande word nie vergeet nie

(51:5).

Meer nog: Júlle gaan die verkondigers van hierdie nuwe boodskap wees.

Deur toe te laat dat sy verbondsvolk eers tot op die rand van uitwissing gebring word, kon die Here God hulle ou

teologiese paradigmas deurbreek, was Israel gereed om nuut te dink oor God en hulle roeping in die wêreld. Dít

wat – met respek gesê – selfs vir God "onmoontlik" was solank Israel selfgenoegsaam met ’n selfgemaakte volksgod

gesit het, word nou moontlik.

Eers nadat die nageslag van Abraham aan die einde van hulleself gekom het, kon God se heerlike Nuwe Begin in

aanvang neem, is "redding" en "verlossing" op pad (51:5).

God se Nuwe Begin begin by die handjievol wat "wil reg doen, julle wat na die wil van die Here vra" (51:1).

Dit laat ’n mens dink aan die "die verlore seun" waarvan Jesus in Lukas 15 vertel. Ons einde is God se nuwe begin.

Dit is nie moontlik om oor "redding" en "verlossing" in Jesaja 51:1-6 te preek sonder om die sosiaal-ekonomiese

wantoestande in "Ou Israel" op die voorgrond te plaas nie. Ten nouste daarmee verweef is die onverskilligheid en/of

onbetrokkenheid van die amptelike kerk (met uitsondering van enkele "ware" profete) teenoor hierdie

gemeenskapsondes.

Die "Groot Straf", soos Israel dit beleef het, was toe al die tyd ’n Nuwe Begin wat God met sy volk maak. Die wese

Die toepassing van hierdie Skrifgedeelte op ons huidige tyd is voor die hand liggend. Dit is uiters aktueel, maar sal

van gemeente tot gemeente met die nodige sensitiwiteit moet geskied. Solank "sensitiwiteit" nie die afswakking van

die Woord van God vir ons tyd beteken nie.