27 Januarie 2002

Derde Sondag ná Epifanie

LITURGIESE VOORSTEL

Fokusteks: Psalm 27.

Ander tekste: Jesaja 9:1-4; Matteus 4:12-23; 1 Korintiërs 1:10-17.

Tema: Vertroue op God te midde van aanvegting en gevaar.

GOD VERGADER ONS VOOR HOM

Alternatiewe votum (Jes 9:1)

Die volk wat in donkerte geleef het, het 地 groot lig gesien, oor dié wat in 地 donker land was, het 地 groot lig geskyn.

Seëngroet

Lig, verlossing en vrede van Jesus die Koning wat regeer oor die hele aarde.

Skuldbelydenis

Gemeente sing: Gesang: 57:1/NSG 60: "Diep o God, diep neergeboë ..."

Gebed: Vergewe ons, Here God,

ons opsetlike sondes

en dié van versuim;

die sonde van ons jeug

én van ons ryper jare;

die sonde van ons gedagtes

en van ons liggaam;

ons geheime en blatante sondes;

dié wat ons uit onkunde

of uit ongeërgdheid doen,

én dié wat ons vooruit bedink en beplan.

Vergewe ons, Here,

die sonde wat ons doen

om onsself te bevoordeel

of om ander mense te plesier;

die sonde waarvan ons weet en wat ons onthou,

maar ook dié wat ons vergeet het;

die sonde wat ons van ander probeer wegsteek,

en van onsself;

en dié waardeur ons ander tot sonde verlei het.

Vergewe hulle ook, o God.

Vergewe ons almal ter wille van Hom

wat vir ons sondes gesterf en opgestaan het

sodat ons vrygespreek kan word

en wat nou aan u regterhand sit

om vir altyd vir ons in te tree,

Jesus Christus, ons Here (John Wesley 1703-1791).

Verbondsluiting en kindertyd

Om ons afhanklikheid van God vir die kinders te illustreer kan die kinders voor na die liturgiese ruimte toe geroep

word. 地 Mamma met 地 klein baba kan ook na vore geroep word en die dominee kan miskien 地 onderhoud met

haar voer oor hoe afhanklik die baba van haar is. Ons afhanklikheid van God en God se trou aan ons kan dan met

地 baie eenvoudige beeld verduidelik word. Wanneer 地 ouer 地 baba in sy of haar een arm neem, gebeur dit heel

dikwels dat die baba reageer deur sy of haar handjie om die volwassene se vinger te vou. Tog is dit nie die baba

se greep om die ouers se vinger wat hom of haar veilig in die lug hou nie, maar die ouer se greep (arm en hand om

en onder die baba) wat die baba veilig hou. So werk dit ook met ons verhouding met God. Ons veiligheid en

sekuriteit hang nie af van ons greep op God nie, maar van God se greep op ons lewe. Ons greep op God is so swak

soos dié van 地 babatjie en ons hande raak maklik moeg, maar God het sy sterk hande onder ons en Hy sal ons

nooit laat val nie. Dit is ook waarvan die doop ons wil verseker: die trou van God in goeie en in moeilike tye.

Lofsang

Gesang 62:1, 2, 3/NSG 33: "Loof die Here, al wat lewe ..."

Gesang 65:1, 2, 3/NSG 46: "Ons loof U, troue Heer ..."

DIENS VAN DIE WOORD

Epiklese

Kom nou, brose mensie,

draai jou rug 地 rukkie

op jou daaglikse bedrywighede;

kom 地 oomblik weg

van die chaos van jou gedagtes;

vergeet van jou sware sorge,

laat alles wat jou aandag verg

地 paar minute wag

ja, maak jou los vir 地 afspraak met God en sê:

Here, ek kom by U tot stilte,

ek rus in U, o Gees.

Ek soek u aangesig, my God.

Praat met my deur u Woord (Anselmus 1033-1109).

Of:

Here, blind is ek, en hulpeloos,

dom en sonder insig.

Stuur u Gees

om u Woord vir my oop te maak

sodat ek kan begryp

en doen.

Lei my, Here (Henry Martyn 1781-1812).

Skriflesing en preek

DIENS VAN DIE TAFEL

Nagmaalherinnering

Geloofsbelydenis

Voorbidding

Ons roep tot u ontferming, Here,

sodat U ons wêreld met al sy nood

in u barmhartigheid opnuut moet raaksien.

Here, die leegheid, die sinloosheid

van ons wêreld raak ons telkens weer,

as ons die sluier van verdriet

wat oor ons wêreld getrek is,

sien en aan die lyf ervaar

(noem praktiese voorbeelde).

Here, as ons met onsself geen raad weet nie,

as die vrae baie is en die lig skaars,

as mense soek om vertroosting,

terwyl hulle dit van mekaar weerhou,

dan wil ons ons moedeloosheid te bowe kom

deur te sing en te bly roep:

Here, ontferm u oor ons.

U is ons lig en ons redder.

Dankoffers

UITSENDING

Slotsang

Gesang 47:1, 3, 5/NSG 42: "Op berge en in dale ..."

Seën

Die Here is u lig en u redder,

moenie bang wees nie.

Die Here is u toevlug,

moenie vrees nie.

Vertrou op die Here!

Wees sterk en hou goeie moed!

Tema

God was nog altyd daar as ons hulp en toevlug. Ons kan Hom ook in die toekoms vertrou in enige situasie. Daarom

kan ons ons ook voluit aan Hom wy en Hom dien, selfs al gaan dit sleg met ons. God dra ons deur die goeie en

slegte tye in ons lewe.

Teks

Die teks van hierdie psalm is reeds uitvoerig behandel deur Burger (1991:98-106) in die Woord teen die Lig-reeks.

Sy riglyne is onontbeerlike voorstudie vir enige prediking oor hierdie gedeelte. Ek sal kortliks verwys na van die

waardevolste insigte daarin.

Die probleem wat die meeste aandag gekry het in die bestudering van Psalm 27 is die kwessie van die eenheid van

die psalm. By vers 7 verander die hele toonaard van die lied, wat eksegete die vraag laat vra het of ons nie van

daar af met 地 heel nuwe psalm te doen het nie. Iemand soos Weiser (1962:245) beweer met soveel stelligheid:

"The twenty-seventh psalm consists of two parts which differ from each other in mood and subject-matter. They

cannot have been written in the same circumstances, and also they can hardly have been composed by the same

author."

Die eenheidsvraag word uitvoerig in die kommentare en deur Burger (1991:98-100) gehanteer. Van Uchelen

(1971:184) wys op verskeie kernwoorde wat in albei hoofdele van die psalm voorkom: "najaag" (v 4) en "dien" (v 8);

"wegsteek" (v 5) en "verberg" (v 9); "my redder" (v 1) en "wat my red" (v 9).

Uiteindelik kan volstaan word deur te sê dat die "dubbelkantigheid" van die psalm juis die egtheid van die

lewensbeskrywing onderstreep, aangesien die lewe presies só lyk: veelkantig, vol onverklaarbare teenstrydighede.

Burger (1991:100) verwoord dit uitstekend: "Die dialektiek van hoop (vv 1-6) en noodbeklag (vv 7-12) wat deur

sommige as 地 probleem beskou word, is juis die sleutel tot die verstaan van hierdie psalm se unieke boodskap."

Ek skaar my by die strofe-indeling van Van Uchelen (1971:180-185) en gee net 地 paar kort opmerkings oor die teks

van die psalm:

Verse 1-3: Die digter se sterk vertroue in Jahwe is opvallend. Weiser (1962:245-246) verwoord dit goed: "In pithy

words the poet expresses fearless trust in God which enables him to face the future calmly and undauntedly in spite

of many perils." Hierdie vertroue is gebaseer op die digter se ondervinding in die verlede. God was nog altyd sy

PREEKSTUDIE - PSALM 27

redder en sy toevlug. Ongeag wat die omstandighede in sy lewe is en hoe dreigend die aanvalle van buite is, God

is sy beskermer in elke situasie.

Verse 4-6: Die digter spreek sy enkele hartsbegeerte uit en dit is dat hy vir altyd in die teenwoordigheid van die Here

sal kan woon. God waarborg sy veiligheid en dit stel hom in staat om sy kop op te tel en sy vyande in die oë te kyk.

Hierdie veiligheid en geborgenheid assosieer die digter met die tempel, die plek waar God se teenwoordigheid

beleef en ervaar word. Vergelyk Ungefroren (1968:66) se opmerking: "Wie das Wohnen Ausdruck der Geborgenheit

und der Heimat ist, so will der Beter im Tempel wohnen, um so ständig Geborgenheit und Heimat bei Jahwe zu

erfahren."

Verse 7-10: Die digter het waarskynlik nou die ruimte van die tempel betree en rig nou sy bede tot God self. Hy

verbind hom tot diens aan Jahwe en bid om God se beskerming en regspraak. Dit blyk dat hy iewers vals beskuldig

is en daarom versoek hy God om in te tree en die waarheid uit te wys. Hy beroep hom op God se beskerming en

trou in die verlede en vertrou dat die Here hom sal beskerm, selfs al sou dit gebeur dat sy eie ouers hom verwerp.

Verse 11-14: Die digter ken sy eie swakheid en geneigdheid om terug te val en daarom bid hy om God se bystand.

Hy versoek ook weer die Here om Hom te bewaar en te beskerm teen sy vyande. Die geloofskrag van die digter

word saamgevat in die laaste twee verse. Weiser (1962:254) vat dit soos volg saam: "The certitude of having

communion with God is now made manifest in the full clarity and firmness of his faith."

Konteks

Coenie Burger (1991:104-106) maak baie van die paradoksale aard van Psalm 27 en die spieëlbeeld wat dit van

die lewe gee. Burger (1991:103) wys daarop dat die Westerse Christendom nie deur die eeue genoeg gevoel

ontwikkel het vir wat Martin Marty 地 winterspiritualiteit noem nie. 地 Christen se lewe bestaan nie net uit jubel en

juig nie, soos baie mense eintlik verwag. Nee, daar is ook baie momente van klag en smeek en pleit voor God, soos

ons in baie van die psalms en ander wysheidsliteratuur kry.

Van so 地 paradoksale geloof is Psalm 27 地 klassieke voorbeeld. Hierdie persoon het 地 goeie dosis van die soet

en suur van die lewe weg. Hy sou ewe goed kon tou opgooi, sy vertroue in God opgee. Tog beleef hy God steeds

as sy hulp en sy krag, sy rots en sy toevlug. Dít is geloof ten spyte van omstandighede, geloof selfs al lyk dit asof

dit geen vrug lewer nie Burger (1991:103) se "paradoksale geloof".

地 Aanhaling uit C S Lewis se The problem of pain word deur Burger (1991:105) weergegee en kan met groot vrug

in die preek gebruik word as 地 voorbeeld van so 地 paradoksale geloof, 地 geloof ten spyte van:

"The settled happiness and security which we all desire, God withholds from us by the very nature of the

world; but joy, pleasure, and merriment, He has scattered broadcast. We are never safe, but we have plenty

of fun, and some ecstasy. It is not hard to see why. The security we crave would teach us to rest our hearts

in this world and oppose an obstacle to our return to God: a few moments of happy love, a landscape, a

symphony, a merry meeting with our friends, a bathe or a football match, have no such tendency. Our Father

refreshes us on the journey with some pleasant inns, but will not encourage us to mistake them for home.

Preekvoorstel

Die grootmense is sekerlik almal bekend met 地 getuigskrif. Hier van graad 11 af en veral in die matriekjaar begin die

jongmense skarrel om 地 paar getuigskrifte in die hande te kry. Daarvoor vra hulle dan meestal die dominee by wie

hulle belydenis van geloof afgelê het, of die skoolhoof of die bestuurder van 地 firma by wie hulle tydelik gewerk het.

地 Mens het 地 getuigskrif nodig voordat jy vir 地 werk kan aansoek doen of vir beurse om jou studierigting mee aan

te pak. Van die persoon wat oor jou getuig, word verwag om eerlik te sê wat hy of sy van jou weet. Werkgewers

soek in so 地 getuigskrif na die eienskappe wat hulle benodig in die firma, eienskappe soos getrouheid, dissipline,

leierskap en die vermoë om goed met mense klaar te kom.

In Psalm 27, een van die besonderse vertrouenspsalms, kry ons ook met 地 soort getuigskrif te doen. Dié slag net

nie met 地 getuigskrif oor 地 mens nie, maar oor God. In die eerste ses verse praat die digter oor God. Hy sê wat

God vir hom is en doen.

Die getuienis wat die digter oor God gee, is dat God sy lig en sy redder is, sy toevlug, die rots op wie hy bou. Hy

beskryf hoe God hom in elke moeilike situasie beskerm het, hoe God nie toegelaat het dat hy ondergaan in die

storms van die lewe nie. En waarna ons moet oplet, is die krag waarmee hierdie persoon oor God praat. Dit is nie

die taal van iemand wat nog nie swaargekry het in die lewe en daarom maar sommer so ligvoets oor die teenslae

van die lewe spring nie.

Nee, die persoon wat hier aan die woord is, is duidelik iemand wat al die soet én die suur van die lewe ervaar het,

iemand wie se geloof al dikwels kwaai getoets en aan druk onderwerp is. Daarom hou hy rekening met die feite van

die lewe, met dinge soos siekte en dood en teleurstelling en verlies en pyn. Maar hierdie dinge kry hom nie onder

nie.

Een van die Engelse vertalings gee vers 6 van hierdie psalm weer met die woorde: "now my head will be raised

high". Dít is die digter se geheim. Omdat die Here sy lig is, sy beskermer, sy toevlug, kan hy sy kop optel en die

wêreld in die oë kyk. In my ervaring met mense wat die dood in die gesig gestaar het, was dit baiekeer juis my

belewenis dat sulke mense meer vir ander en die geliefdes wat agterbly, beteken as ons vir hulle. Te midde van al

die spanning en die pyn wyk die humor en die blydskap nie. In so 地 tyd weet gelowiges waar om hulle krag vandaan

te kry.

Psalm 27 is vol van die ambivalensie van die lewe, van die swaarkry wat ons nie kan verklaar nie. Ons sal nooit

antwoorde kry op al ons vrae oor siekte en die dood nie. Ons sal maar altyd wonder: "Hoekom neem die Here my

pa weg, of my maat of my kind?" Die dood sal ons nooit kan verstaan nie, maar ons wat Christene is, weet waar

ons ons krag vandaan kry, by Wie ons troos kan gaan soek wanneer ons hartseer is.

Daarom skryf Coenie Burger tereg: "Meer nog as in Psalm 23 sien ons hier (in Psalm 27 LDJ) wat volwasse geloof

in sy kern is: vertroue op God te midde van aanvegting, teenspoed en gevaar." Die digter sê: "Die Here is my

toevlug, vir wie sou ek vrees?"

Dieselfde gedagte kry ons ook in een van die wonderlikste hoofstukke in die Nuwe Testament. Romeine 8:31 sê:

"God is vír ons, wie kan dan teen ons wees?" En dan die versekering in verse 38-39: "Geen dood of lewe of engele

of magte of teenswoordige of toekomstige dinge of kragte of hoogte of diepte of enigiets anders in die skepping kan

ons van die liefde van God skei nie, die liefde wat daar is in Christus Jesus ons Here."

In die tweede gedeelte van hierdie psalm, van vers 7 af, praat die digter nie meer oor God en sy besondere

eienskappe nie. Nee, nou praat hy met God self. Hy ervaar hoe die Here hom deur sy lewe dra en versterk. Dan sê

hy in vers 8: "Ek onthou wat U gesê het: 遷ulle moet My kom dien! Ek is hier om U te dien, Here."

Omdat hy so bewus is van Jahwe se beskerming deur sy lewe vertrou hy ook dat die Here se beskerming in die

lewe hierna by hom sal wees. In vers 4 hoor ons hom sê: "Net een ding het ek van die Here gevra en dit sal ek

najaag: dat ek my hele lewe lank in sy huis mag woon om sy goedheid te belewe en daaroor na te dink in sy tempel."

En dan vervolg hy in vers 13: "As ek darem nie geglo het dat ek die goedheid van die Here sal sien in die land van

die lewendes nie !" Dit laat die kommentator Mitchell Dahood oor hierdie psalm skryf: "The psalmist is confident

of Yahweh痴 protection in this life and is also convinced that he will gaze upon the loveliness of Yahweh in the next"

(1965:166).

Dit is natuurlik nie so moeilik om jou te verbind aan die diens van die Here as dit met jou en jou gesin voorspoedig

gaan nie. Dan getuig ons ook heel maklik oor hoe goed die Here vir ons is. Dinge verander egter heel vinnig

wanneer die lewe eers sy skadukant na jou toe begin draai, en veral as dit bly sleg gaan. Dan is dit baie moeilik om

die hand van die Here in jou lewe raak te sien en veral begrippe soos "die wil van die Here" en "die plan van die

Here" is baie moeilik om te begryp.

Hoe is dit vir hierdie persoon moontlik om ná al die soet en die suur wat hom getref het steeds te sê: "Ek is hier om

U te dien, Here"? Hierdie digter het begin verstaan hoe paradoksaal die lewe is, en hoe paradoksaal geloof ook is.

Hy kon terugkyk op sy lewe en raaksien dat daar 地 goeie mengsel van goeie en slegte ervarings was, en selfs baie

slegte ervarings, maar dat een ding soos 地 paal bo water staan: dat God hom nêrens in die steek gelaat het nie.

God was daar wanneer die lewe sy rugkant na hom toe gedraai het, wanneer sy lewe begin kantel het.

Aan só 地 God is hy bereid om hom te verbind. Dit kan ook vir ons so wees. Die lewe ís moeilik. Dit kan ons maar

weet. Daar is baie onverklaarbare dinge wat na ons kant toe kom, baie kere dat ons voel om te vra: "Hoekom ek,

Here?" Of: "Hoekom my kind?" In die Moedersdaguitgawe van die vrouetydskrif Sarie deel die redakteur Michélle

van Breda 地 ongelooflik persoonlike en tragiese gebeurtenis met haar lesers. Sy skryf:

"En dis 地 ma soos my ma, wat toe my enigste broer, Francois, vier jaar gelede op die lughawepad by

Kaapstad onskuldig in taxi-kruisvuur doodgeskiet is, op my woedevraag waarom dit dan my broer, háár seun

moes wees, deur haar trane geantwoord het: 羨s dit nie my seun was nie, wie se seun dan ?"

Hierdie merkwaardige vrou, want merkwaardig is sy gewis, het iets begin snap van dít waaroor die digter van Psalm

27 skryf. Te midde van die onverklaarbare, onlogiese en onregverdige klappe wat die lewe na jou kant toe uitdeel,

kan jy steeds die Here loof, want Hy is dáár vir jou, in die moeilike omstandighede.

Breda Ludik maak egter in sy bespreking van hierdie psalm 地 opmerking waarby ons nie verby moet gaan nie. Dit

is die feit dat die digter se belewenis van die teenwoordigheid van die Here versterk word in die huis van die Here.

Ons hoor hom in vers 5 sê: "Op die dag van gevaar sal die Here my wegsteek in sy huis, my veilig laat skuil in sy

woonplek." En in vers 6: "ek sal in sy woonplek onder trompetgeklank my offers bring, ek sal 地 lied sing" (my

kursivering). Ludik (2001:31) vervolg dan: "Persoonlike gebed vervang nooit die gebed van die gemeenskap van

gelowiges nie." En: "Tussen medegelowiges besef ons die beste dat ons toekoms in God se hande is en nie in

my eie, ander mense s地 of in hulle s地 wat my kwaadgesind is nie."

Daar, in die teenwoordigheid van medegelowiges, wat net so soekend is soos ek, wat met hulle eie lewenskrisisse

worstel, ervaar ons saam die reddende trou en bewarende hand van die Here God deur sy Gees.

As ons daarmee saam besef dat ons soveel meer weet as die digter van Psalm 27, dat ons weet dat hierdie God

ons so liefgehad het dat Hy sy enigste Seun opgeoffer het sodat ons die lewe in oorvloed kan hê, dan weet ons dat

ons met nog meer oortuiging kan uitroep: "As ek darem nie geglo het dat ek die goedheid van die Here sal sien in

die land van die lewendes nie !"

Dan onthou ons van 地 Vader wat eenmaal gesê het: "Waarom nie my Seun nie?"

Bibliografie

Anderson, A A 1972. The book of Psalms 1: Psalms 1-72. London & Grand Rapids: Marshall, Morgan &

Scott/Eerdmans (NCBC). Burger, C W 1988. Die prediking van die Psalms, in Burger, C W, Müller, B A & Smit, D J

(reds). Woord teen die Lig II/4: Riglyne vir prediking oor die Psalms, pp 9-17. Kaapstad: NGKU. Burger, C W 1991.

Psalm 27, in Burger, C W, Müller, B A & Smit, D J (reds). Woord teen die Lig III/2: Riglyne vir prediking oor die

wandel met God, pp 98-106. Wellington: Lux Verbi.BM. Dahood, M 1965. Psalms I (1-50). Garden City: Doubleday

(AB 16). Franke, G 1968. Psalm 27:7-14 Exaudi, in Schmidt, L(Hrsg). Schriftauslegung für Predigt, Bibelarbeit,

Unterricht: Die Psalmen 2, pp 21-25. Stuttgart: Ehrenfried Klotz. Kraus, H-J 1989. Theologie der Psalmen. 2. Aufl.

Neukirchen: Neukirchener Verlag (BKAT 15/3). Rogerson, J W & McKay, J W 1977. Psalms 1-50. Cambridge:

University Press (CBC). Simpson, N, Van Rensburg, E & Ludik, B 2001. Die wonder van gebed: Psalms

oopgetrapte paadjies na God toe. Wellington: Lux Verbi.BM. Ungefroren, H 1968. Psalm 27:1-6 4. Sonntag nach

Trinitatis, in Schmidt, L(Hrsg). Schriftauslegung für Predigt, Bibelarbeit, Unterricht: Die Psalmen 2, pp 64-67.

Stuttgart: Ehrenfried Klotz. Van Breda, M 2001. Redakteursbrief: Wie se seun dan? Sarie 16 Mei, p 8. Van Uchelen,

N A 1971. Psalmen I (1-40). Nijkerk: Callenbach (POT). Weiser, A 1962. The Psalms: A commentary. London: SCM

(OTL).